W zasadzie w każdej tradycji medytacyjnej bardzo istotną rolę odgrywa oddech i praktyki z nim związane. Trzeba jednak zrozumieć, że to, co jest określane jako pranajama nie jest wcale “ćwiczeniem oddechowym”, a sam termin “oddech” znaczy dla mistyka dużo więcej niż dla większości ludzi.

3 aspekty oddechu z perspektywy medytacji

Z perspektywy tradycji medytacyjnej możemy mówić o 3 aspektach oddechu.

A. Pierwszy to aspekt fizjologiczny – czyli cała fizjologia oddechu i doświadczenie z nią związane. Tego aspektu dotyczą wszelkie ćwiczenia, które skupiają się na wydłużeniu oddechu i usprawnieniu układu oddechowego i samego procesu oddychania. To bardzo istotna sprawa, choć dla mistyków ten aspekt jest ważny o tyle, że musimy nad nim pracować, by słaby lub płytki oddech nie przeszkadzał w realizacji zadań koncentracyjnych/medytacyjnych.

B. Drugi to aspekt psychologiczny: dla mistyka oddech bardziej niż strumieniem powietrza jest pewnego rodzaju prądem, który niesie różnego rodzaju treści: myśli, emocje, postawy, zachowania etc. I tego aspektu dotyczy używany przez niektórych termin “kontrola oddechu” – nie chodzi tu o kontrolę oddechu w sensie wydłużania go czy zatrzymywania, a o kontrolę tego co do nas i od nas płynie wraz z oddechem.

C. Ostatni to aspekt metafizyczny… Gdy pracując z aspektem psychologicznym uczymy się oczyszczać ten prąd niosący różne treści jakim jest nasz oddech, wówczas jesteśmy w stanie odnaleźć w nim doświadczenie głębokiej, niczym nie uwarunkowanej Obecności, która jest poza identyfikacją z ciałem, emocjami czy myślami.

(Nie jest to żadne tradycyjne zaszeregowanie, klasyfikacja ta pochodzi ode mnie, ale moim zdaniem trafnie pokazuje pole pracy nad oddechem.)

5 rodzajów praktyk pranajamy

Każdemu aspektowi oddechu przyporządkowane są określone ćwiczenia. Generalnie ja dzielę pranajamy, których nauczam, na 5 grup:

1. Techniki przygotowawcze do pranajamy, które mają za zadanie przygotować układ oddechowy w taki sposób, by np. nasz płytki oddech nie był dla nas przeszkodą do realizowania zadań koncentracyjnych lub uważnościowych w kolejnych grupach praktyk. Przykładami technik z tej grupy są ćwiczenia w różnych rodzajach oddychania (np. praktyka oddechu brzusznego), kapalabhati, bhastrika czy ćwiczenie wydłużania oddechu.

2. Pranajamy oczyszczające umysł. Są to ćwiczenia, które oczyszczają umysł z nadmiaru wrażeń, harmonizują energetykę organizmu oraz wprowadzają określoną pracę koncentracyjną (wizualizacje i synchronizowanie myśli z oddechem, a czasem koncentrację abstrakcyjną, np. na 5 żywiołach). Przygotowują też do praktyki recytacji mentalnej mantr. Tego typu technikami jest Najaz i 20 oddechów oczyszczających czy np. medytacja oddechu 5 żywiołów.

3. Ćwiczenia koncentracyjno-oddechowe. Do tego typu praktyk należą dwa ćwiczenia, w których pracę oddechową łączy się z prostą koncentracją, najczęściej wizualną lub wizualizacją, np.:  oddech z koncentracją (wpatrywanie się w punkt w trakcie pracy z określonym rytmem oddechu, ew. wizualizacja tego punktu), oddechy z wizualizacją kształtów geometrycznych (np. oddech składający się z 3 faz – wdech, zatrzymanie po wdechu i wydech – może zostać zwizualizowany w postaci trójkąta, a długość boków tego trójkąta będzie odpowiadać długości poszczególnych faz oddechu, technikę tę opisuję we wspomnianym powyżej ebooku o pranajamie). Tego typu ćwiczenia ugruntowują pracę z zatrzymaniem oddechu po wdechu i po wydechu, jak również ćwiczą koncentrację na obiektach konkretnych, przygotowując w tej sposób umysł do bardziej abstrakcyjnych medytacji oddechowych.

4. Pranajamy projekcyjne. W tego typu ćwiczeniach wraz z poszczególnymi fazami oddechu kierujemy jego świadomość w wybrane miejsca w ciele lub poza ciałem, czasami pracując dodatkowo z mantrą. Najczęściej pracuje się w ten sposób dla celów związanych z uzdrawianiem. Jedną z podstawowych technik tego typu możecie znaleźć tutaj.

5. Medytacje oddechowe z abstrakcyjnym przedmiotem koncentracji. Tu pracując z oddechem naprzemiennym i zatrzymaniami oddechu, wprowadzamy koncentrację abstrakcyjną związaną z odczuciem wdychania, wchłaniania i oddawania (boskiej) energii. Jest to grupa ćwiczeń przydzielanych po pewnym czasie praktyki ze względu z jednej strony na dłuższe zatrzymywanie oddechu, a z drugiej – większą trudność, związaną z abstrakcyjną pracą koncentracyjną.

Aspekty oddechu a rodzaje praktyk

Jeżeli chcielibyśmy przyporządkować poszczególne grupy praktyk różnym aspektom oddechu to wyglądało by to tak:

Techniki przygotowawcze do pranajamy (1) są związane z pracą z aspektem fizjologicznym oddechu (A).

Techniki oczyszczające umysł (2), ćwiczenia koncentracyjno-oddechowe (3) oraz pranajamy projekcyjne (4) są związane z aspektem psychologicznym oddechu (B).

Natomiast medytacje oddechowe (5) są próbą dotknięcia metafizycznego aspektu oddechu (C).

Powyższe przyporządkowanie dotyczy technik, które pomagają nam pełniej pracować z danym aspektem. Natomiast oczywiście poprzez pracę w jakiejkolwiek technice możemy otworzyć się na doświadczenie zarówno fizjologiczne, jak i psychologiczne, a nawet metafizyczne. Zresztą nie tylko w pranajamie, ale i w prostych czynnościach, które wykonujemy w życiu codziennym.

Powodzenia!

Zapisz się na newsletter

Zapisz się na newsletter

Pozostań w kontakcie ze mną i zapisz się na mój newsletter, którym wysyłam użyteczne materiały o głębi tradycyjnej jogi i medytacji oraz informacje o moich aktualnych inicjatywach. Po zapisaniu się i potwierdzeniu zapisu otrzymasz też dostęp do bazy z materiałami, m.in. moją pierwszą książką "Terapia jogą" w pliku pdf czy ebookiem Hazrata Inayata Khana pt. "Życie wewnętrzne".

 

Maile, które podajecie są wykorzystywane jedynie do wysyłki tego newslettera. Pełną politykę prywatności możesz przeczytać tutaj.

You have Successfully Subscribed!

Share This