Pośród różnych praktyk, które zawdzięczamy tantrze znajdziemy między innymi mudry i bandhy czyli grupy praktyk odpowiedzialne za kontrolę przepływu energii, jak powiedzieliby tantrycy lub świadomości, jak określili by to inni. Wczoraj moja uczennica zadała mi pytanie: “Jaka jest różnica między mudrą i bandhą?”, na które na początku odpowiedziałem żartem: “Bardzo dobre pytanie zadałaś, na które nikt nie zna odpowiedzi”. Mówię żartem, ale w dużej mierze jest to prawda, ponieważ termin mudra jest wieloznaczny (choćby dlatego, że rozróżniamy mudry dłoni, mudry posturalne oraz mudry głowy i twarzy) i gdy próbujemy zanurzyć się w te znaczenia zaczynamy pogrążać się w chaosie.

Przede wszystkim spróbujmy zdefiniować czym jest mudra, a czym bandha. Już przy próbie przekładu napotykamy na podobieństwa znaczeniowe. Otóż termin bandha jest często tłumaczony jako więzy, okowy, a mudra jako pieczęć. Gdy odniesiemy to do energii/świadomości to znaczenie okaże się bardzo podobne i sprowadza się do bycia pewnym zaworem energetycznym, który albo zamyka wypływanie energii albo je reguluje. W tradycji jogi przeważnie mudra jest traktowana jako coś nadrzędnego nad bandhą, a najczęściej po prostu wyjaśnia się, że bandha jest jednym z rodzajów mudr. Z drugiej strony jednak, gdy porównamy np. aświni mudrę (zwarcie zwieracza zewnętrznego odbytu) i mula bandhę to wydają się być równorzędnymi praktykami.

Trzymając się podanego przeze mnie wcześniej podziału mudr dostrzeżemy taki schemat:

Hasta mudras (mudry – gesty dłoni) – pierwotnie gesty rytualne w pudżach tantrycznych, przykłady to m.in.:
1. Andźali mudra (znana też jako gest namaste, dłonie złożone w modlitewnym geście najczęściej na klatce piersiowej);
2. Dhjana mudra (medytacyjny gest; jedna dłońca na drugiej przy podbrzuszu);
3. Jnana mudra (mudra wiedzy, kciuk i palec wskazujący połączone, pozostałe palce rozprostowane; chyba najpopularniejsza mudra do medytacji);
3. Ćin mudra (mudra świadmości, bardzo podobna do powyższej)
4. Mudry zwiążane z żywiołami (vaju mudra, prithvi mudra etc.),
i inne.

Mana mudras (mudry głowy), będące podstawą wielu technik medytacyjnych:
1. Śanmukhi mudra (zamknięcie 7 otworów twarzy, czasem nazywana joni mudrą, ale niektórzy określenia joni mudra używają do innej mudry, będącej gestem dłoni);
2. Nasikagra dristi – wpatrywanie się w czubek nosa;
3. Kaki mudra – mudra kruka; usta są ułożone w dzióbek taki jak do gwizdania, który ma przypominać dziób kruka – zazwyczaj połączona z pranajamą podobną do śitali pranajamy lub z wariantem bhastrika kriji z oddychaniem ustami;
4. Kheczari mudra – w pełnej praktyce przez jakiś czas podcinano po kawałku wędzidełko języka, by język zrobił się długi po to, by następnie wycofując go do gardła, wsadzić język do nosa i od środka dotknąć punktu między brwiami; (nie róbcie tego sami w domu) 😉
5. Jihva bandha – bandha języka, będąca skromnym wariantem kheczari mudry, polega na trzymaniu czubka języka przy podniebieniu;
6. Bhuczari mudra – siedząc unosi się prawą dłoń i umieszczą ją przed twarzą odrobinę poniżej linii wzroku tak, by krawędź kciuka dotykała górnej wargi, łokieć był na tej samej wysokości co dłoń, a przedramię równoległe do podłogi; wpatrujemy się w końcówkę małego palca dłoni;
7. Śambhavi mudra – siedząc z zamkniętymi oczami unosi się lekko twarz do góry tak, by oczy naturalnie się skierowały w stronę punktu między brwiami (przy zamkniętych powiekach);
8. Unmani mudra – utrzymanie stanu samadhi,
i inne.

Bandhy:
1. Mula bandha – opisałem tę i 2 poniższe tutaj;
2. Uddijana bandha – j.w.;
3. Dźalandhara bandha – j.w.;
4. Maha bandha – połączenie 3 najważniejszych bandh (1, 2 i 3 razem);
5. Maha vedha – po uruchomieniu maha bandhy w padmasanie (lotosie), opierając dłonie koło pośladków podnosimy pośladki i kolana do góry (utpluti) kilka centymentrów, po czym pozwalamy opadając pośladkami na ziemi, delikatnie uderzamy nimi; czynność powtarzamy kilkunastokrotnie;
6. Niektórzy tu także zaliczą aświni mudrę (zwarcie zewnętrznego zwieracza odbytu) oraz vadżroli i sahadżoli mudrę (zwracie cewki moczowej; vadżroli u mężczyzn, sahadżoli u kobiet); inni chcą je widzieć już jako kaja mudry (posturalne), a jeszcze inni czynią z nich osobną grupę adhara mudras (mudry obszaru krocza).

Kaja mudras (mudry posturalne), będące połączeniem pozycji ciała jak w asanie, oddychania i bandh jak w pranajamie oraz koncentracji wzrokowej lub wizualizacji, najbardziej popularne z nich to:
1. Tataka mudra (trzy bandhy zastosowane w lekko zwartej pozycji leżącej + wizualizacja lub koncetracja wzrokowa);
2. Maha mudra – uważana za najdoskonalszą z mudr posturalnych;
3. Viparita karani mudra – mudra w staniu na głowie (obecnie termin viparita karani stosuje się bardziej do półświecy, ale tradycyjnie dotyczył on wykonywania stania na głowie jako mudry);
4. Bhudjanga mudra – mudra w pozycji kobry;
i inne.
Szczegółowe instrukcje do wykonania mudr posturalnych (pozycja, sposób oddychania i wykonania bandh oraz koncentracja) podaję w rozdziale o mudrach w mojej książce pt. “Uważność na co dzień”, więc osoby zainteresowane pogłębieniem tematu zachęcam do sięgnięcia do tej książki.

Jak widać powyżej, gdy zaczynamy wyjaśniać i porządkować mudry to wyłania się czasem jeszcze większy chaos. Mamy mudry, które są zwraciem jednego mięśnia, gesty dłoni, określona praca mięśni twarzy, pozycje całego ciała, ale i samo nastawienie umysłu. Jest jedna rzecz, która je łączy: kontrola energii. Czy utrzymujemy określone nastawienie umysłu, czy koncentrujemy się np. w maha mudrze czy wykonujemy określony gest to kierujemy w ten sposób naszą świadomością, a dla jogina świadomość nie jest niczym innym od energii. Gdybyśmy mieli na koniec dokonać rozróżnienia między bandhą a mudrą to powiedziałbym, że bandhy bardziej kontrolują przepływ jako pewne zawory wewnętrzne, a mudry pięczętują, zwieńczają pracę. Ale jak sami się już pewnie domyślacie po powyższych rozważaniach – nie jest to teoria nie do obalenia 😉

Zapisz się na newsletter

Pozostań w kontakcie ze mną i zapisz się na mój newsletter, którym wysyłam użyteczne materiały o głębi tradycyjnej jogi i medytacji oraz informacje o moich aktualnych inicjatywach. Po zapisaniu się i potwierdzeniu zapisu otrzymasz też dostęp do bazy z materiałami, m.in. moją pierwszą książką "Terapia jogą" w pliku pdf czy ebookiem Hazrata Inayata Khana pt. "Życie wewnętrzne".

 

Maile, które podajecie są wykorzystywane jedynie do wysyłki tego newslettera. Pełną politykę prywatności możesz przeczytać tutaj.

You have Successfully Subscribed!

Share This