Moja odpowiedź na „polemikę” P.K. na portalu joga-joga jest TUTAJ.

Niestety, we współczesnym nauczaniu jogi napotykamy na wiele przekłamań, żeby nie powiedzieć bzdur. Jednym z tych przekłamań jest teza o jakoby starożytnym rodowodzie asan (pozycji jogi).

Asany praktykowane w taki sposób jak współcześnie nie były elementem praktyki starożytnych joginów. W rzeczywistości termin asana na początku dotyczył tylko i wyłącznie pozycji do siedzenia podczas praktyki pranajamy i medytacji. W Upaniszadach czy w Bhagawadgicie znajdujemy zastosowanie terminu asana tylko jako pozycji medytacyjnej. W okresie klasycznym jogi, Wjasa w Jogabhaszji (II.46) wymienia kilka asan: padmasana, bhadrasana, virasana, swastikasana, dandasana, sopaśraya (pozycja z podpórką), paryańka, krauncanisadana, hastinisadana, ustranisadana, samasamsthana, sthirasukha i yathasukha. Poza nazwami, które nam nic nie mówią, widać, że są to zasadniczo pozycje siedzące, co – przy braku innych przesłanek – wskazuje na fakt, że w okresie klasycznym również nie uprawiano sformalizowanego systemu ćwiczeń fizycznych.

Co więcej – wbrew temu, czego wiele osób mogłoby się spodziewać – rozwijająca się do ok. IX wieku naszej ery tantryczna hatha joga nie była skoncentrowana na praktyce asan. Najistotniejszymi praktykami w tej linii przekazu (tradycja Nathów) były mudry (czyli praktyki łączące pozycję ciała z pranajamą z koncentracją wzrokową lub wizualizacją), pranajama oraz specyficzne techniki medytacji. Hatha joga pradipika wymienia następujące asany: swastikasana, gomukhasana, virasana, kurmasana (nie jest to ta sama kurmasana co obecnie, z opisu w HJP wynika, że chodzi o pozycję wyjściową do simhasany), kukkutasana, uttana kurmasana, dhanurasana, matsyasana, paścimottanasana, majurasana, śavasana i wg tektu najważniejsze: siddhasana (najdoskonalsza z asan wg HJP), padmasana, simhasana i bhadrasana. Ogólnie w tekście mówi się o tym, że istnieje 84 asan.

Z kolei w Gheranda samhicie jest stwierdzone, że asan jest tyle ile gatunków stworzeń na ziemi, wśród nich 84 są najważniejsze, a z nich 32 najbardziej użyteczne dla ludzkości. Owe 32 asany są opisane w tekście i są nimi: siddhasana, padmasana, bhadrasana, muktasana, vajrasana, swastikasana, simhasana, gomukhasana, virasana, dhanurasana, śavasana (tu nazywana mrittiasana), guptasana, matsyasana, matsyendrasana, gorakszasana, paścimottanasana, utkatasana, sankatasana, majurasana, kukkutasana, kurmasana, uttana mandukasana, uttana kurmasana, vriksasana, śalabhasana, makarasana, ustrasana, bhujangasana, jogasana. Oczywiście w dziale mudr jest opisane między innymi stanie na głowie jako viparita karani mudra.

Pomimo tego, że praktykowano pewne asany, to nie był to tak rozwinięty system jak obecnie, jak również znaczenie asan w praktyce było marginalne. Niektóre linie tradycji Nathów (tradycja hatha jogi) istnieją do dziś i znajomość ich pokazuje, że wbrew temu, co myśli większość osób, asany są marginalnym wątkiem praktyki.

Tradycja Nathów wpłynęła też po części na sposób praktykowania asan w tradycji advaita wedanty.

W kwestii praktyki asan w jodze niewiele się zmieniło aż do początku XX wieku, a zatem do czasu, kiedy zaczął nauczać Krishnamacharya. Z 32 asan, które były opisane w tekstach hatha jogi (spośród teoretycznie istniejących 84) nagle w jego nauczaniu pojawiło się około 700-1000 asan (co szczególnie widoczne jest w sposobie nauczania Śrivatsy Ramaswamiego). Niektórzy zwolennicy „starożytnego rodowodu asan” powołują się na „fakt”, że owe asany wywodzą się od Risziego Vamany i napisanego przez niego tekstu Joga Korunta. Jednakże z dużą pewnością możemy stwierdzić, że taki tekst… po prostu nie istniał. Nie ma wzmianek o nim w żadnym innym tekście, jak również nie widać we wcześniej nauczanych liniach i praktykach żadnych wpływów domniemanej vinyasy opisanej w owym tekście. Inne teksty, na który powoływał się Krishnamacharya – Yoga Rahasya i Yoga Yajnavalya Sanhita – bez żadnych wątpliwości zostały napisane przez niego samego, pomimo przypisywania go IX-wiecznemu świętemu Nathamuniemu i żyjącemu w IV wieku Yajnavalkyi. Podobnie z dużą pewnością możemy stwierdzić, że nie istniał domniemany nauczyciel Krishnamacharyi – Rama Mohana Brahmacari. Syn Krishnamacharyi – T.K.V. Desikachar próbował odnaleźć jakieś wzmianki o nauczycielu swojego ojca, ale nie udało mu się tego dokonać. Ponadto przed Krishnamacharyą nikt nie nauczał asan w taki sposób, a jak wiadomo nauczyciele zazwyczaj mają kilku uczniów, którzy przekazują otrzymane nauki dalej.

Krishnamacharya z niewiadomych powodów nie powołuje się na linię przekazu, z której się wywodzi – czyli Śri Sampradayę (linia łącząca vishistadwaita wedantę z wisznuicką tantrą), a zatem odcina się od niej, być może ze względu na fakt, że stworzył coś zupełnie nowego. Oczywiście to, że stworzył coś nowego, nie świadczy przeciwko niemu, pokazuje jego ogromny geniusz i świadczy jedynie o tym, że jest on odpowiedzialny za formalizację systemu asan (pozycji jogi), jaką dostrzegamy obecnie. Poczatków tego systemu możemy upatrywca nie tylko w bezpośrednim nauczaniu, a później dalszym przekazie jego uczniów (B.K.S. Iyengara, B.N.S. Iyengara, K. Pattabhi Joisa, T.K.V. Desikachara, T. K. Śribhasyama, Srivatsy Ramaswamiego czy A.G. Mohana), ale również w napisanej przez niego w 1934 roku Yoga Makarandzie, która wprowadza po raz pierwszy praktykę w formie vinyasy (z kolei niewiele później napisane Yogasanagalu stanowi pierwowzór tego, co później określano jako serie ashtanga vinyasa jogi). Oprócz stworzenia bardzo dużej liczby asan i wprowadzenia sposobu praktyki określanego obecnie jako vinyasa krama, Krishnamacharya jest odpowiedzialny również za fakt, że choć przed nim pozycje siedzące (medytacyjne) były uważane za najważniejsze, on przesunął nacisk na pozycje odwrócone, co znajduje wyraźne odzwierciedlenie w zasadzie w każdej metodzie nauczania asan współcześnie (nawet niezwiązanym bezpośrednio z Krishnamacharyą, np. uczniowie Śiwanandy).

Jak widać z powyższego zgrubnego rysu historycznego systemu asan, w formie najczęściej dziś praktykowanej jest stosunkowo nowo praktyką (bo ostatecznie uformowaną przez Krishnamacharyę w latach 30. XX wieku).

Zapisz się na newsletter

Zapisz się na newsletter

Pozostań w kontakcie ze mną i zapisz się na mój newsletter, którym wysyłam proste i użyteczne materiały o głębi tradycyjnej, autentycznej jogi i medytacji oraz informacje o moich aktualnych inicjatywach.

You have Successfully Subscribed!

Share This